Regülasyon, aracı firmaların uluslararası firmalar tarafından denetlendiğini ve onay aldığını göstermektedir. Regülasyona sahip aracı firmalar ve yapılan işlemler uluslararası kuruluşlar tarafından denetlendiği için güvenilirdir.

Forex piyasasında denetimlerin amacı; sermaye piyasalarının güven, açıklık içinde çalışmasının sağlanması, tarafların hak ve yararlarının korunmasını engelleyen ihmal, ihlal, suiistimal ve her türlü yasal olmayan eylemlerin önlenmesidir. Bu amaçla halka açık şirketler, aracı kuruluşlar, yatırım fonları, yatırım ortakları, portföy yönetim şirketleri, borsalar ve teşkilatlanmış diğer piyasalar sermaye piyasasında faaliyet gösteren kurumların faaliyetleri kanun ve kanun uyarınca çıkarılmış yönetmelik, tebliğ ve diğer mevzuatlar uyarınca denetlenmektedir.

Denetimin konusu, yapılan yıllık denetim programlarıyla yatırımcı şirketleri, kuruldaki diğer birimlerin ve kamu kurumlarının yaptıkları bildirimler dikkate alınarak belirlenmektedir. Daha sonra denetim, görevlendirilen kurul uzmanları tarafından merkezde veya ilgili kurum nezdinde çeşitli denetim teknikleri kullanılarak gerçekleştirilir. Ulaşılan tespitler bir rapor halinde kurul karar organına sunulmakta ve kurul karar organı tarafından karar bağlanarak sonuçlandırılmaktadır.

Kurul denetimleri sonucunda, uyarı, idari para cezası, adli para cezası ve hapis cezası biçiminde yaptırımlar uygulanır.

Kurulca düzenlenen lisanslama sınavları ile sermaye piyasası alanında ihtisas personeli, yönetici, türev araçlar personeli, gayrimenkul değerleme uzmanı, konut değerleme uzmanı, sermaye piyasasında bağımsız denetçi ve yönetici olarak çalışanların mesleki yeterliliklerinin, bilgi ve tecrübelerinin saptanarak lisans belgelerinin verilmesi amaçlanır.

Lisanslı aracı kurumlarla işlem yapmak, yatırım güvenliği için son derece önem teşkil etmektedir.

Türkiye’de Forex piyasasının denetimini Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından yapılmaktadır. Türkiye’de regülasyon, müşteri parasının Takasbank nezdinde saklanmasını zorunlu kılmaktadır. Hiçbir aracı kurum müşteri kaynaklarını farklı bir amaç için kullanamaz, kullandıramaz. Yapılan tüm işlemler kayıt altına alınarak tüm müşteri hareketleri sorgulanabilir olmalıdır. Herhangi bir anlaşmazlık durumunda firmanın kayıt beyan edememesi firma için çok ciddi sonuçlar doğuracaktır.

Takasbank saklama ilkesini müşteri bazında gerçekleştirmektedir. Müşteri dilediği zaman Takasbank online sistemine girip hesaplarını kontrol edebilmelidir. Aracı kurumlarda yapılan tüm işlemler gün sonunda takas dosyası ile kurum tarafından Takasbank’a bildirilir. Hesap her gün güncellenmiş olur.

SPK’nın kaldıraçlı alım satım işlemlerine dair tebliği bulunmaktadır. Bu tebliğin amacı; döviz, mal, kıymetli maden ve kurulca belirlenecek diğer varlıkların ticari amaçla kaldıraçlı alım satım, alım satımına aracılık ve bu işlemlerin gerçekleştirilmesine yönelik hizmetlere ilişkin esasları düzenlemektedir.

Bu tebliğe göre aracı kurumların;

  • Alım satım aracılığı ve türev araçların alım satımına aracılık yetkili belgeleri olmalıdır.
  • Faaliyetleri için öngörülen asgari öz sermaye yükümlülüğünü yerine getirmiş olmaları gereklidir.
  • Bünyelerinde kaldıraçlı alım satım işlemlerinin denetim ve kontrolünden sorumlu olmak üzere 4 yıllık lisans eğitimi veren kurumlardan mezun ve kurulun lisanslamaya ilişkin düzenlemeleri uyarınca türev araçlar lisans belgesine sahip kaldıraçlı alım satım işlemleri ihtisas personelinin bağlı olduğu ve finans piyasalarından en az 3 yıllık deneyime sahip bir birim yöneticisinin istihdam edilmiş olması gerekir.
  • Kaldıraçlı alım satım işlemlerinin yürütülmesi için yeterli mekan ve teknik donanımın sağlanmış olması gerekir. Hizmet birimlerinin ve iç kontrol sisteminin kurulmuş, faaliyetin yürütülmesi için personelin buna uygun görev tanımları ile yetki ve sorumluluklarının belirlenmiş olması gerekir. Muhasebe kayıt, bilgi ve belge sistemi ile düzenli iş akışı ve haberleşmeyi sağlayacak organizasyonun sağlanmış, kaldıraç alım-satım işlemlerine ilişkin risk ölçüm mekanizmasının oluşturulmuş olması gerekir. Anlık olarak fiyatlardaki değişimleri dikkate alarak müşteri bazında oluşan riskleri kontrol edebilecek, gerekli teminatları hesaplayabilecek, ortaya çıkan risklere karşı müşterilerin uyarılmasını sağlayacak bilgi işlem altyapısının oluşturulmuş olması gerekmektedir.

SPK’nın kaldıraçlı alım satıma dair tebliğinde; yetkili kuruluşlarca, kaldıraçlı alım satım işlemlerine ilişkin olarak,

  • Müşterilere adil ve dürüst davranılması,
  • Müşteri ile aralarında ortaya çıkabilecek çıkar çatışmaları konusunda yeterli bilgilendirme ve şeffaflığın sağlanması,
  • İşlemlerin gerçekleştirileceği fiyatların genel piyasa koşulları ile uyumlu olarak nesnel bir biçimde belirlenmesi,
  • Aracı kurum tarafından başka bir kuruluşa iletilmek üzere alınan müşteri emirlerinin, aracı kurumun kendi hesabına veya ilişkili kişilerin hesabına verilen aynı fiyatlı emirlerden öncelikli olarak yerine getirilmesi,
  • Yatırılan teminat tutarlarının üzerinde bir kayba uğratacak şekilde müşterilere işlem yaptırılmaması,
  • Ortak yönetici, ihtisas personeli ile müfettiş ve Türk Ticaret Kanunu uyarınca atanan denetçilerinin işleri dolayısıyla yetkili kuruluş ve müşterileri hakkında öğrendikleri bilgilere ilişkin olarak sır saklama yükümlülüğüne riayet etmeleri esastır.

Aracı firmaların denetlenmesi forex piyasasında güven ve açıklık için önemlidir. Lisanslı firmalar ile işlem yapmak her zaman yatırım güvenliği için son derece önemlidir.

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir